Psychiatrie en verslaving

Waarom de geschiedenis van psychiatrie en verslaving mij zo interesseert? Misschien omdat hoe meer ik ontdek over mijn familiegeschiedenis, hoe meer me duidelijk wordt hoe problemen op dit gebied de levens van de generaties voor mij hebben getekend. Misschien omdat de interviews die ik in mijn vorige leven als tekstschrijver deed met professionals in de ggz en hun cliënten me duidelijk maakten dat dat voor heel veel mensen zo moet zijn. En omdat het mij fascineert hoe wij door de geschiedenis heen steeds weer anders aankijken tegen psychische ziekte en psychisch zieken en hun omgeving.

De Open Universiteit geeft mij de bijzondere kans om vier jaar lang fulltime promotieonderzoek te doen naar de ervaringen van naasten van mensen met een psychische stoornis in de tweede helft van de twintigste eeuw. Decennialang was de wetenschappelijke opvatting dat de oorzaak van zware stoornissen als schizofrenie en autisme per definitie lag in het gezin, en met name bij de overbeschermende of juist kille moeder. Een van de eerste naasten die opstonden tegen de almachtige psychiater was Corrie van Eijk-Osterholt, die in 1972 een boek publiceerde over haar strijd om goede zorg voor haar tweelingzus Mies, die al decennia in klinieken verbleef. Daarmee gaf zij een belangrijke impuls aan de ontluikende patiënten- en familiebeweging in de psychiatrie. Helaas is daar nog steeds niet altijd professionele aandacht voor naasten, welke betekenis zij hebben voor hun zieke familielid en welke impact de situatie heeft op hen. Met mijn onderzoek wil ik daaraan bijdragen door de stem van naasten in de twintigste-eeuwse geschiedenis van de psychiatrie naar boven te halen.

Mijn promotor is prof. dr. Gemma Blok, die mij ook al begeleidde bij mijn masterscriptie over de manier waarop Christiane F., David S. en Floortje Bloem in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw ons beeld van heroïneverslaafden bepaalden. Ik werkte ook mee aan haar oral history-project Heroine-epidemie.nl, waarvoor mensen worden geïnterviewd die in die jaren verslaafd raakten aan heroïne. Het doel van dat project is een stem te geven aan de mensen om wie de heroïnegolf draaide, maar die in de geschiedschrijving daarover nog niet zijn gehoord. Een ambitie waar wij elkaar zeer in kunnen vinden.